Anlamına Göre Cümleler
A) OLUMLU CÜMLELER
Yüklemin bildirdiği yargının gerçekleştiğini, gerçekleşeceğini veya var olduğunu bildiren cümlelerdir.
– Ödevimi yaptim.
Cümleler kendi değerlerimize veya yorumlarımiza uygun olmayabilir. Önemli olan yüklemin gerçekleşip gerçekleşmediğidir:
– Sinirlenince ağzından çıkan cümlelerle hepimizi kırdı. Cümlesinde “kırmak” (incitmek) eylemi gerçekleştiği için cümle olumludur.
B) OLUMSUZ CÜMLELER
Yüklemin bildirdiği yargının gerçekleşmediğini, gerçekleşmeyeceğini veya bulunmadığını bildiren cümlelerdir.
“-ma/ me, -maz/ -mez, -sız/ -siz/ -suz/ -süz” ekleri; “yok, değil” sözcükleri ve “ne…ne” bağlacı cümleleri olumsuz yapar:
– Bugün okula gelmedi.
– Ne aradı ne sordu.
Not:
Cümlede iki yerde olumsuzluk içeren ifade kullanılmışsa o cümle biçimce olumsuz görünse de anlamca olumlu olur.
– Aslında param yok değil. (Param var)
– Bu işe katkı sağlamamış değilim. (Katkı sağladım)
– Sınıf yeterince sessiz değil. (Sesli)
– Derse katılmıyor değilsin. (Katılıyorsun)
– Kitap okumayı sevmeyen yok. (Herkes sever)
Bazı cümleler de biçimce olumlu olduğu hâlde anlamca olumsuz olabilir.
– Ben seni hiç üzmek ister miyim? (istemem)
– Gideli beri ne aradı ne sordu. (Aramadı, sormadı)
– Böyle bir davranışta bulunulur mu? (Bulunulmaz)
C) SORU CÜMLESİ
Soru anlamı taşıyan, cevap almayı amaçlayan cümlelerdir.
Olumlu veya olumsuz anlam içerebilirler.
– Ona doğruları ne zaman söyleyeceksin? (Olumlu soru)
– Sinemaya gitmeyecek miyiz? (Olumsuz soru)
– Adiniz? (Soru sözcüğü yok ama soru anlamı var)
D) ÜNLEM CÜMLESİ
Korku, sevinç, şaşkınlık, coşku, beğenme gibi duyguları ifade etmek icin kurulan cümlelerdir.
– Aa, hayırdır inşallah! (Şaşırma)
– Aman, dikkat! (Uyarı-telaş)
– Yaşasın, yarın tatil başlıyor! (Sevinç)
8. Sınıf Türkçe Paylaşımları 